Қазан айында қазақстандықтардың өміріне әсер ететін қандай өзгерістер болады
29.09.2026
мин
0
92
Күздің екінші айы ел өміріндегі айтулы саяси оқиғалармен, әлеуметтік-экономикалық жаңашылдықтармен және заңнамалық шектеулермен айшықталмақ. Жүйелі реформалардың тұрғындардың әл-ауқаты мен бизнеске тигізер әсерін саралап көрдік, — деп хабарлайды Dauletten.kz.
Саяси күн тәртібі: Президенттің стратегиялық бағыты
Қазан айының басты саяси оқиғасы — Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына кезекті Жолдауы. Дәстүрлі түрде күз басында ұсынылатын бұл стратегиялық құжат биыл қазан айында жарияланады.
Бұл қадам еліміздің әлеуметтік-экономикалық даму бағытын қайта қарап, жаңа реформалардың басымдықтарын айқындауға мүмкіндік береді. Сарапшылар Жолдауда инфляциямен күрес, инфрақұрылымды жаңғырту және инвестициялық климатты жақсарту сияқты өзекті мәселелерге басымдық беріледі деп күтуде.
Кәсіпкерлер үшін қазан айынан бастап жаңа талап күшіне енеді. Енді ғимараттар мен коммерциялық нысандарға маңдайша ілу тәртібі қатаңдатылды:
Негізгі талап: Кәсіпкер маңдайшаны орнатпас бұрын оның эскизін жергілікті аймақтық әкімдіктермен (сәулет бөлiмдерiмен) келісуге міндетті.
Мемлекеттік қызмет толығымен тегін көрсетіледі. Өтінімдерді ХҚКО (канцелярия) арқылы немесе eGov.kz электронды үкімет порталынан онлайн беруге болады. Құжат түскен сәттен бастап 4 жұмыс күн.
Тарифтер мен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы (ТҮКШ)
Алматыдағы су құнының қымбаттауы
1 қазаннан бастап Алматы қаласында сумен жабдықтау және су бұру қызметтерінің тарифі өседі. Жергілікті табиғи монополияларды реттеу органы бекіткен бағалар:
Судың 1 м³: 178,06 теңге.
Су бұру (канализация) 1 м³: 119,46 теңге.
Жеке су есептегіш құралы (счетчик) жоқ тұрғындар үшін төлем 2025 жылғы қаңтарда бекітілген бір адамға айына 15 м³ бекітілген нормасы бойынша есептеледі. Тіркелген әрбір адам үшін ай сайынғы төлем сомасы:
Тұрмыстық су: 2 670,90 теңге;
Су бұру: 1 791,85 теңге;
Ыстық суды бұру: 376,29 теңге.
Өңірлерде жылыту маусымының басталуы
Ауа райының салқындауына байланысты еліміздің солтүстік және шығыс аймақтарында жылу беру кезең-кезеңімен іске қосылуда:
Шығыс Қазақстан: Әлеуметтік нысандардан кейін, 1 қазаннан бастап тұрғын үйлер мен өндірістік ғимараттарға жылу беріледі.
Солтүстік Қазақстан: Сентябрьдің соңында бастау алған процестің негізгі бөлігі (Петропавл мен қалған аудандар) 1 қазанға дейін толық жылыту жүйесіне қосылады.
Елордада дайындық жұмыстары аяқталуға жақын, жылу қазан айының ортасына қарай беріледі деп күтілуде.
Агросекторды қолдау: «Кең дала 2» бағдарламасы
Ауыл шаруашылығы өндірушілері үшін «Кең дала 2» жеңілдетілген несиелеу бағдарламасы бойынша өтінім қабылдау 1 қазанда басталады:
Сыйақы мөлшерлемесі: Жылдық 5%.
Оператор: Аграрлық несие корпорациясы.
Бөлініс арналары: Екінші деңгейдегі банктер (ЕДБ), кредиттер бойынша серіктестіктер, ӘКК және «АНК» АҚ филиалдары.
Келесі жылдың көктемгі егіс пен жиын-терін жұмыстарына дайындық (жанармай, тұқым, техника жөндеу).
Денсаулық сақтау: «Суық тізбек» цифрландыруы
Медициналық препараттар мен вакциналардың сапасын қамтамасыз ету мақсатында 1 қазаннан бастап «Суық тізбек» жобасы республика деңгейінде кезең-кезеңімен енгізіледі.
Қарағанды облысындағы пилоттық сынақтан өткен жүйе:
Елдегі 3,5 мыңнан астам нысанды және вакцина тасымалдайтын 800 арнайы автокөлікті толық сандық бақылауға алады. Температуралық режимнің сақталуын онлайн режимде автоматты түрде тіркеп отырады.
Еңбек нарығы: Жұмыссыздық төлемақысын шектеу
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі жұмысынан айырылған азаматтарға төленетін әлеуметтік төлемдерге уақытша пилоттық шектеулер енгізуде:
Бұған дейін 1-ден 6 айға дейін төленіп келсе, енді ең ұзақ мерзім 3 аймен шектеледі.
Жоғарғы шегі (лимит): Төлем сомасы 7 ең төменгі жалақының (ЕТЖ = 85 000 тг, яғни 595 000 тг) 45%-ынан аспауы тиіс. Осылайша, ең жоғарғы айлық төлем 267 750 теңгеден аспайды.
Салықтық міндеттемелер және айыппұл қаупі
Жеке тұлғалардың мүлік салығы
2025 жыл үшін есептелген жеке тұлғалардың мүлік салығын төлеудің соңғы мерзімі — 2026 жылдың 1 қазаны.
Салық базасы ретiнде жылжымайтын мүліктің (пәтер, үй, гараж, саяжай) бағалау құны алынады.
1 қазаннан кейін төленбеген әрбір күн үшін өсімпұл (пеня) есептеледі.
Салдары: Берешек сомасы 1 АЕК-тен (2026 жылы 1 АЕК = 4 325 теңге) асса, хабарлама жіберілгеннен соң іс жеке сот орындаушыларына (ЖСО) беріліп, банк есепшоттары бұғатталады.
Кәсіпкерлердің есептілік күнтізбесі:
15 қазанға дейін: Тамыз айы үшін акциз есептілігі (400.00 нысаны);
20 қазанға дейін: Қыркүйектегі жанама салықтар (328.00 нысаны), жерді пайдаланғаны үшін ағымдағы төлемдер (851.00) және қоршаған ортаға теріс әсер төлемақысы (870.00).
Логистика және халықаралық қатынайтын рейстер
«Air Astana» және «FlyDubai» әуе компаниялары қазан айында Біріккен Араб Әмірліктері бағытындағы рейстер жиілігін едәуір арттырады:
Алматы – Дубай: 1 қазаннан бастап аптасына 4 рейспен басталып, ай соңына дейін 12 рейске дейін ұлғайтылады.
Астана – Дубай: 2 қазаннан бастап аптасына 3 рейспен ашылып, қазанның аяғында 10 рейске жетеді.
Жүк тасымалы: FlyDubai 2 қазаннан бастап Алматы – Дубай бағыты бойынша тұрақты жүк рейстерін бастайды.
Мәдениет пен спорт: Денис Тенді еске алу турнирі
7-10 қазан аралығында Алматыдағы «Halyk Arena» спорт кешенінде мәнерлеп сырғанаудан дәстүрлі «Денис Тен мемориалы» халықаралық турнирі өтеді.
Ауқымы: 25 елден келетін 150-ден астам спортшы.
Бағдарлама: Ерлер мен әйелдердің жекелей сырғанауы, жұптық өнер және мұздағы би.
Мерекелер, демалыс күндері және мектеп каникулы
1. Мектеп оқушыларының каникулы
Бірінші тоқсанның аяқталуына байланысты оқушылар 2026 жылдың 26 қазаны мен 1 қарашасы аралығында (7 күн) күзгі демалысқа шығады.
Республика күні және 3 күндік демалыс
25 қазан — Ұлттық мереке Республика күні жексенбіге түсуіне байланысты, демалыс күні дүйсенбіге (26 қазанға) ауыстырылады:
5 күндік жұмыс аптасы бойынша: 24, 25, 26 қазан (сенбі, жексенбі, дүйсенбі) — қатарынан 3 күн демалыс;
6 күндік жұмыс аптасы бойынша: 24 қазан — жұмыс күні, 25 және 26 қазан — демалыс.
Жалпы қазан айында қазақстандықтар мерекелік және демалыс күндерін қосқанда 10 күн тынығады.
