Жаңалықтар

1 шілдеден бастап несие беру өзгереді: жаңа жүйе қалай жұмыс істейді?

26.03.2026

мин

0

740

Сцркт: stan.kz

Қазақстанда 1 шілдеден бастап несие беру талаптары күшейеді. Ұлттық банк енгізіп отырған жаңа жүйе қарыз алушылардың табысына қатаң бақылау орнатып, артық несие алудың алдын алуды көздейді, - деп хабарлайды Dauletten.kz. 

Қазақстанда несие беру жүйесіне енгізілетін жаңа өзгерістер қаржы нарығындағы тәуекелдерді азайтуға бағытталған. Енді банктер қарыз алушының төлем қабілеттілігін бұрынғыдан да мұқият тексеретін болады.

Жаңа талаптардың негізінде екі негізгі көрсеткіш жатыр — борыштық жүктеме коэффициенті (БЖК) және қарыздың табысқа қатысты коэффициенті (ҚТК). Бұл көрсеткіштер адамның қаржылық жағдайын нақты бағалауға мүмкіндік береді.

БЖК арқылы азаматтың табысының қанша бөлігі несие мен басқа міндетті төлемдерге жұмсалатыны анықталады. Егер бұл үлес жоғары болса, банк жаңа несие беруден бас тартуы мүмкін. Ал ҚТК көрсеткіші қарыз алушының жаңа несиені шамадан тыс қаржылық қысымсыз өтеу мүмкіндігін бағалайды.

Маңызды өзгерістің бірі — ресми табысқа басымдық берілуі. Енді банктер тек расталған кірістерге сүйенеді. Бұл зейнетақы аударымдары мен міндетті медициналық сақтандыру жүйесі арқылы тексеріледі. Яғни, табысы «көлеңкеде» қалған азаматтарға несие алу едәуір қиындайды.

Сарапшылардың пікірінше, бұл өзгерістер ең алдымен бейресми табыс табатын азаматтарға әсер етеді. Атап айтқанда, жалақысын «конвертпен» алатындар, еңбек шарты жоқ жұмыс істейтіндер және тұрақты табысы дәлелденбеген тұлғалар жаңа талаптарға сәйкес келмеуі мүмкін.

Жаңа ережелердің енгізілуі бір жағынан банктер үшін тәуекелдерді азайтса, екінші жағынан халықтың шамадан тыс қарызға батуын тежеуге бағытталған. Бұған дейін табысы жеткіліксіз болса да несие алып, кейін оны өтей алмай қалған жағдайлар жиі кездескен.

Сонымен қатар, жаңартылған жүйе икемдірек болады деп күтілуде. Банктер әрбір қарыз алушының қаржылық жағдайын жеке бағалап, шешім қабылдайды.

Жалпы алғанда, жаңа талаптар несие алу процесін күрделендіргенімен, қаржы тәртібін күшейтіп, нарықтағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге бағытталған. Сондықтан сарапшылар азаматтарға өз табысын заңдастырып, қаржылық мүмкіндіктерін алдын ала бағалауға кеңес береді.

Жаңа ережелер 1 шілдеден бастап күшіне енеді.