Жаңалықтар

Қазақстанда үй жанындағы дүкендер мен сауда нүктелері қысқарады: шағын бизнес жаңа талапқа дайын ба?

06.04.2026

мин

0

66

Сурет: Basta

Қазақстанда Ұлттық тауарлар каталогы (ҰТК) енгізілсе, шағын сауда нүктелерінің жартысы жабылуы мүмкін. Кәсіпкерлер қосымша шығын мен жаңа талаптардың ауыртпалығына алаңдауда, ал үкімет сауданы цифрландыру арқылы нарықты ашық етуге ұмтылуда, — деп хабарлайды Dauletten.kz. 

Қазақстанда Ұлттық тауарлар каталогын (ҰТК) енгізу мәселесі қызу талқылануда. Бұл жүйе әрбір тауарға бірегей NTIN-код беріп, оның толық сипаттамасын енгізуге арналған орталықтандырылған база болып табылады. Жүйеде өнімнің құрамы, шыққан елі, бренді, өлшем бірлігі сияқты мәліметтер көрсетіледі.

ҰТК-ның басты мақсаты – тауар айналымын реттеу, контрафакт пен «көлеңкелі» схемаларды азайту, құжат айналымындағы қателерді болдырмау және ҚҚС түсімдерін арттыру. Яғни, бастама елдегі сауданы толық цифрландыруға бағытталған.

Алайда кәсіпкерлер үшін бұл жүйе қосымша шығындар мен міндеттерді туындатуы мүмкін. Алдын ала есеп бойынша, жаңа талаптарға бейімделу үшін шамамен 1 миллион теңгеге дейін бастапқы шығын қажет болса, жыл сайынғы қызмет көрсету де қосымша шығынды талап етеді. Бұл қаржы бағдарламалық қамтамасыз ету, қажетті жабдықтар мен қызметкерлерді оқытуды қамтиды.

Сарапшылар мен кәсіпкерлердің болжамынша, бұл жүйе шағын дүкендердің 30–70 пайызын жабуға әкелуі мүмкін. Соның салдарынан 100–300 мың адам жұмыссыз қалуы ықтимал. Әсіресе ауылдық жерлерде азық-түлік дүкендерінің саны күрт азаюы мүмкін, ал ірі сауда желілерінің үлесі артады. Бұл бәсекенің азаюына және бағаның өсуіне ықпал етуі мүмкін.

Қазіргі уақытта Қазақстанда шамамен 178 мың шағын сауда нүктесі бар, онда 600–800 мың адам жұмыс істейді. Сол себепті бұл бастама тек шағын бизнеске ғана емес, бүкіл бөлшек сауда нарығына әсер етеді.

Кәсіпкерлер жүйені жеңілдету немесе кейбір шағын дүкендерді ҰТК талаптарынан босату қажет деп есептейді. Мысалы, сауда алаңы 100 шаршы метрден аспайтын немесе жылдық айналымы 100 миллион теңгеден төмен нүктелерге жеңілдетілген режим енгізу ұсынылады.

Жалпы, ҰТК – ел экономикасын ашық етуге бағытталған маңызды бастама. Алайда шағын бизнеске түсетін ауыртпалықты ескерместен оны енгізу кері нәтиже беруі мүмкін. Ең бастысы – мемлекеттік бақылау мен кәсіпкерлікті қолдаудың тепе-теңдігін сақтау.