Кәсіп бастаймын десеңіз: ақшадан айырылмау үшін білу керек 7 қағида
05.11.2026
0 мин
0
69
Сурет: ЖИ
Жеке кәсіп ашып, табыс табуды армандайтындар көп. Алайда бизнесті бастау үшін жақсы идея мен бастапқы қаражаттың болуы жеткіліксіз. Нарықты зерттемеу, шығындарды дұрыс есептемеу және қаржылық жоспардың болмауы кәсіптің дамуына кедергі келтіруі мүмкін. Dauletten.kz сайты кәсіп бастамас бұрын назар аудару қажет жеті маңызды қағиданы айтып береді.
1. Алдымен нарықты зерттеңіз
Кәсіп бастамас бұрын ұсынатын тауарыңызға немесе қызметіңізге сұраныс бар-жоғын анықтаңыз.
Мысалы, шағын наубайхана ашуды жоспарласаңыз, сол аумақта қанша наубайхана жұмыс істейтінін, олардың бағасын, өнім түрлерін және тұтынушылардың қажеттілігін зерттеген жөн.
Нарықты зерттеу бәсекелестердің артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтауға, өз кәсібіңіздің ерекшелігін қалыптастыруға көмектеседі.
2. Бастапқы шығындарды толық есептеңіз
Кәсіп ашуға қажетті қаражатты есептегенде тек ғимарат жалдау немесе құрал-жабдық сатып алу шығындарымен шектелуге болмайды.
Шығындар қатарына шикізат, коммуналдық төлемдер, жеткізу, жарнама, қызметкерлердің еңбекақысы және салық міндеттемелері де кіруі мүмкін.
Мысалы, кәсіп ашуға 1 миллион теңге қажет деп жоспарласаңыз, бұл соманың қандай шығындарға жұмсалатынын алдын ала нақтылап алған дұрыс.
Сондай-ақ күтпеген шығындарға арналған қосымша қаражат қарастырған жөн.
3. Жеке ақшаңыз бен бизнес қаражатын араластырмаңыз
Жаңадан кәсіп бастағандар жиі жіберетін қателіктердің бірі – бизнестен түскен ақшаны жеке қажеттіліктеріне жұмсау.
Мұндай жағдайда кәсіптің нақты қанша табыс әкеліп жатқанын анықтау қиындайды.
Сондықтан жеке және кәсіпкерлік қаражаттың есебін бөлек жүргізу маңызды.
Бизнестің барлық кірісі мен шығысын тіркеп отыру қаржылық жағдайды бақылауға мүмкіндік береді.
4. Түскен ақшаның бәрін пайда деп есептемеңіз
Кәсіптің табысы мен таза пайдасы – екі түрлі ұғым.
Мысалы, бір айда 800 мың теңгенің тауары сатылды делік. Бұл кәсіпкер 800 мың теңге пайда тапты дегенді білдірмейді.
Егер тауар сатып алуға, жалдау ақысына, жеткізуге және басқа да шығындарға 650 мың теңге жұмсалса, қалған 150 мың теңге – осы мысалдағы шығындар шегерілгеннен кейінгі сома. Одан әлі есепке алынбаған салықтар мен өзге міндеттемелер төленуі мүмкін.
Сондықтан бизнестің тиімділігін бағалау үшін тек сатылым көлемін емес, барлық шығынды есептеу қажет.
5. Несие алуға асықпаңыз
Кәсіп бастау үшін несие алу кей жағдайда тиімді шешім болуы мүмкін. Дегенмен қарыз қаражаты қосымша қаржылық міндеттеме жүктейді.
Несие рәсімдемес бұрын ай сайынғы төлемді қандай қаражат есебінен өтейтініңізді есептеңіз.
Сатылым жоспарланған деңгейге жетпеген жағдайда да қарызды өтеуге мүмкіндігіңіз бола ма? Осы сұраққа жауап іздеген дұрыс.
Несие алғанда пайыздық мөлшерлемеге ғана емес, жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесіне, комиссияларға және қарыздың жалпы құнына назар аудару қажет.
6. Кәсіпті бірден кеңейтуге асықпаңыз
Бизнесті бастаған алғашқы кезеңде сұранысты шағын көлемде тексеру қаржылық тәуекелді азайтуға көмектеседі.
Мысалы, киім сатуды жоспарласаңыз, бірден үлкен дүкен жалдаудың орнына тауардың шағын топтамасын ұсынып, сатып алушылардың қызығушылығын зерттеуге болады.
Алайда кәсіп түріне байланысты бастапқы инвестиция мен заңнамалық талаптар әртүрлі болатынын ескеру қажет.
Сұраныс тұрақталғаннан кейін ғана тауар көлемін арттыру немесе қызмет аясын кеңейту туралы шешім қабылдаған жөн.
7. Салық пен құжат мәселесін назардан тыс қалдырмаңыз
Кәсіп бастамас бұрын қызметті қандай нысанда жүргізетініңізді және қандай салық міндеттемелері туындайтынын анықтау маңызды.
Кәсіпкерлік қызметтің түріне қарай тіркеу, рұқсат құжаттары, бақылау-касса машинасын пайдалану және басқа да талаптар қолданылуы мүмкін.
Қате шешім қабылдамау үшін Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кірістер комитетінің ресми ақпараттарымен танысып, қажет болған жағдайда маманнан кеңес алған дұрыс.
Кәсіпті неден бастаған дұрыс?
Ең алдымен нақты бизнес-идеяны таңдап, оған сұранысты зерттеу қажет. Одан кейін бастапқы шығындарды есептеп, тауар немесе қызметтің өзіндік құнын анықтап, қаржылық жоспар жасаған жөн.
Кәсіп ашудағы басты мақсат тек алғашқы сатылымды жүзеге асыру емес, шығындарын жаба алатын және тұрақты жұмыс істейтін бизнес қалыптастыру болуы тиіс.
Есте сақтаңыз: кез келген кәсіпте тәуекел бар. Бірақ алдын ала жоспарлау, қаржылық тәртіп және нарықты зерттеу қателіктердің ықтималдығын азайтуға көмектеседі.
